Όπως δείχνουν οι έρευνες τα τελευταία χρόνια, η ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη, γεγονός που έχει οδηγήσει τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να θέσει την Ψυχική Υγεία ως απόλυτη προτεραιότητα διεθνώς. Απαντώντας στις προκλήσεις της εποχής, το Υπουργείο Υγείας υλοποιεί ένα πολυεπίπεδο πρόγραμμα παρέμβασης επιχειρώντας να καλύψει τις διαφορετικές ανάγκες ψυχικής υγείας των παιδιών στα διαφορετικά στάδια ανάπτυξής τους, αλλά και να στηρίξει τους γονείς στο δύσκολο ρόλο τους. Στο πλαίσιο της δράσης συμπεριλαμβάνεται και η ψηφιοποίηση των εργαλείων έγκαιρου εντοπισμού στα συστήματα της ΗΔΥΚΑ για προβλήματα ψυχικής υγείας στα παιδιά, ώστε να διευκολύνεται ο παιδίατρος.
Ενίσχυση της ψυχικής υγείας των παιδιών, μέσω γονεϊκών δεξιότητων
Επιπλέον, υλοποιείται πρόγραμμα για την ενίσχυση των γονεϊκών δεξιοτήτων με στόχο την προαγωγή της ψυχικής υγείας των παιδιών αλλά και ολόκληρης της οικογένειας. Για πρώτη φορά στη χώρα μας υλοποιείται ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα που έχει αναπτυχθεί για αυτόν τον σκοπό από Αυστραλούς εξειδικευμένους επιστήμονες, το οποίο αποτελεί μια από τις βέλτιστες πρακτικές διεθνώς και έχει εφαρμοστεί σε πάνω από 35 χώρες. Το πρόγραμμα παρέχει σε γονείς παιδιών ηλικίας από 0-12 ετών: α) συμβουλευτικές υποστηρικτικές συνεδρίες διάρκειας 90 λεπτών, με προκαθορισμένες θεματικές, β) συμβουλευτικές ομάδες γονέων (5-12 ατόμων) εβδομαδιαίας συχνότητας για τουλάχιστον 8 εβδομάδες με εστίαση σε ζητήματα στα οποία δυσκολεύουν περισσότερο τους γονείς και γ) ατομικές συνεδρίες υποστήριξης για γονείς με πιο αυξημένες ανάγκες. Όλες οι υπηρεσίες είναι δωρεάν, για όλους τους γονείς παιδιών ως 12 ετών στη χώρα μας. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να λειτουργήσει και ειδική ενημερωτική πλατφόρμα με υλικό ανά κάθε αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού.
Η πλατφόρμα έχει αναπτυχθεί από την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία, ενώ το Υπουργείο Υγείας και η UNICEF εξασφάλισαν τις απαιτούμενες άδειες για να λειτουργήσει και στη χώρα μας στα ελληνικά, παρέχοντας σε γονείς, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες υγείας κάθε σχετική πληροφορία και υλικό υποστήριξης με βάση το αναπτυξιακό στάδιο κάθε παιδιού.
Ευαισθητοποίηση για τη συνήθεια του σκρολαρίσματος
Ένα ακόμη πρόγραμμα που υλοποιείται στο πλαίσιο αυτής της δράσης αφορά στην ευαισθητοποίηση για την επίδραση που έχει η συνεχής, παρατεταμένη και συχνά ακούσια συνήθεια σκρολαρίσματος των παιδιών και των εφήβων στο διαδίκτυο και ειδικά στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης με κατανάλωση -σχεδόν αποκλειστικά- αρνητικών και αγχωτικών ειδήσεων και περιεχομένου (συνήθεια γνωστή και ως doomscrolling).
Στο πλαίσιο του προγράμματος υλοποιείται σχετική έρευνα που θα χαρτογραφήσει τις βασικές πτυχές αυτής της συνήθειας και τις επιπτώσεις της, προκειμένου να υλοποιηθεί αντίστοιχη παρέμβαση ευαισθητοποίησης για τις συνέπειες της υπερβολικής ψηφιακής έκθεσης σε αρνητικό περιεχόμενο, την προώθηση πιο υγειών ψηφιακών συνηθειών και την ενίσχυση και προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών.
Η χώρα μας αναλαμβάνει μια σημαντική πρωτοβουλία για την κατανόηση των επιδράσεων αυτού του φαινομένου στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των παιδιών και της επιπτώσεις που έχει η ψηφιακή ζωή των παιδιών και των εφήβων στην ψυχική τους υγεία, ιδρύοντας το Κέντρο Νευροεπιστημών για την Ανάπτυξη του Παιδιού & την Ψυχική Υγεία. Το Κέντρο αναπτύσσεται σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Πολιτικές για την προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών
Βασική αποστολή του είναι η χαρτογράφηση των νευροβιολογικών αλλαγών στην παιδική ανάπτυξη στη σύγχρονη εποχή και η τροφοδότηση των αρμόδιων φορέων αλλά και της Πολιτείας, ώστε να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται πολιτικές που προστατεύουν την ψυχική υγεία των παιδιών και τη νευροβιολογική τους ανάπτυξη που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες.
Τέλος, υλοποιείται ήδη το πρόγραμμα της Δράσης που αφορά στην Προαγωγή της Υγείας και της Υγιεινής της Περιόδου στα κορίτσια. Οι κύριες δράσεις περιλαμβάνουν ενημερωτικές συναντήσεις για μαθητές και μαθήτριες από την Ε’ έως και τη Γ’ Γυμνασίου σε πανελλαδικό επίπεδο. Αντίστοιχες ενημερωτικές δράσεις πραγματοποιούνται και για γονείς, φροντιστές και εκπαιδευτικούς, με στόχο την ενίσχυση της γνώσης και την προώθηση ενός ανοιχτού και υποστηρικτικού διαλόγου γύρω από την έμμηνο ρύση.
Επιπλέον, περιλαμβάνεται σύγχρονη εξ αποστάσεως επιμόρφωση εκπαιδευτικών, σχολικών νοσηλευτών, ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές, καθώς και σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής, ενώ αναπτύσσεται και διαδικτυακή πλατφόρμα με δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για όλες τις ομάδες-στόχο. Τέλος, προβλέπεται η δωρεάν διάθεση 18.288.000 προϊόντων περιόδου σε 125.000 μαθήτριες (το σύνολο των μαθητριών σε όλα τα σχολεία της χώρας, που φοιτούν από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου), για τουλάχιστον 4 μήνες.
Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι η πλήρης διαφάνεια και η ανάδειξη των αποτελεσμάτων των δράσεων, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την πρόοδο των προγραμμάτων.
Τόνισε, δε, ιδιαίτερα τη σημασία των παρεμβάσεων στα σχολεία, όπως η δωρεάν διανομή προϊόντων περιόδου στα κορίτσια, επισημαίνοντας την ανάγκη υπέρβασης στερεοτύπων και ταμπού. Υπογράμμισε, επίσης, ότι η αυξανόμενη επιβάρυνση της ψυχικής υγείας, ιδίως μετά την πανδημία και την επίδραση των ψηφιακών μέσων, καθιστά αναγκαία την ενίσχυση των δημόσιων πολιτικών πρόληψης και φροντίδας.
