Ας το πούμε καθαρά: όταν το πολιτικό σχέδιο αρχίζει με το «να τα βρούμε στον δεύτερο γύρο» και τελειώνει με το «βλέπουμε ποιος θα είναι αρχηγός», δεν μιλάμε για κυβερνητική πρόταση. Μιλάμε για εκλογική πατέντα. Για ένα σχήμα επιβίωσης κομμάτων, προσώπων και φιλοδοξιών, που βαφτίζεται «προοδευτική συμπόρευση» επειδή ακούγεται πιο ευγενικό από το «να φύγει η Νέα Δημοκρατία και μετά βλέπουμε».
Η αφορμή είναι η πρόταση του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα για συμπόρευση του ΠΑΣΟΚ με την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα σε ενδεχόμενες επαναληπτικές εκλογές, με παράδειγμα τις επαναληπτικές εκλογές στον Δήμο Αθηναίων και τη συνεργασία με την παράταξη του Κωστή Ζαχαριάδη. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, ο κ. Δούκας άφησε ανοιχτό ακόμη και το ποιος θα είναι αρχηγός.
Εδώ βρίσκεται όλη η ουσία. Δεν προηγείται πρόγραμμα, δεν προηγείται συμφωνία σε κρίσιμα πεδία πολιτικής, δεν προηγείται καθαρή απάντηση για την οικονομία, την ασφάλεια, την εξωτερική πολιτική, την υγεία, τη φοροδιαφυγή, τις επενδύσεις. Προηγείται η αριθμητική. Και όταν η πολιτική υποκαθίσταται από αριθμητική, ο πολίτης δικαιούται να ρωτήσει: κυβέρνηση θέλετε να φτιάξετε ή μηχανισμό ανακατάληψης της εξουσίας;
Το παράδειγμα της Αθήνας δεν είναι σχέδιο για τη χώρα
Η επίκληση του Δήμου Αθηναίων ως μοντέλου για την κεντρική πολιτική είναι βολική, αλλά προβληματική. Οι δημοτικές εκλογές έχουν άλλη λογική, άλλες συμμαχίες, άλλες προτεραιότητες. Μπορεί σε έναν δήμο να διαμορφωθεί πλειοψηφία δεύτερου γύρου γύρω από ένα πρόσωπο ή μια τοπική δυναμική. Η διακυβέρνηση της χώρας όμως δεν είναι δεύτερος γύρος δημοτικών εκλογών.
Η Ελλάδα δεν διοικείται με συνεννοήσεις της τελευταίας Κυριακής. Δεν αποφασίζεις για την ευρωπαϊκή άμυνα, για το ΝΑΤΟ, για το casus belli της Τουρκίας, για τη φορολογική συμμόρφωση, για το ΕΣΥ και για την επενδυτική θέση της χώρας με λογική «ας μαζευτούμε όσοι διαφωνούμε με τη ΝΔ». Αυτά απαιτούν ενιαία γραμμή, καθαρές ευθύνες και κυβερνητική συνοχή.
Και ακριβώς εκεί η αντιπολίτευση σκοντάφτει. Διότι δεν αρκεί να λες ότι μπορείς να συνεννοηθείς με τον Τσίπρα ή με ένα νέο σχήμα γύρω από τον Τσίπρα. Πρέπει να εξηγήσεις τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Ποια οικονομική πολιτική; Ποια στάση απέναντι στις επενδύσεις; Ποια γραμμή απέναντι στην Τουρκία; Ποια πολιτική για το κράτος; Ποια ευθύνη όταν θα έρθει η δύσκολη απόφαση;
Η αντι-ΝΔ κόλλα δεν αρκεί
Το πρόβλημα της λεγόμενης «προοδευτικής συμπόρευσης» δεν είναι ότι τα κόμματα δεν έχουν δικαίωμα να συνεργαστούν. Φυσικά και έχουν. Η δημοκρατία είναι και τέχνη συνεργασιών. Το πρόβλημα είναι όταν η συνεργασία δεν έχει θετικό περιεχόμενο αλλά μόνο αρνητικό πρόσημο. Όταν το μόνο συνεκτικό υλικό είναι η επιθυμία να ηττηθεί η Νέα Δημοκρατία.
Αυτό δεν είναι μικρή λεπτομέρεια. Είναι το κεντρικό ζήτημα διακυβέρνησης. Διότι η χώρα έχει πραγματικά μέτωπα ανοιχτά. Την ίδια στιγμή που κάποιοι σχεδιάζουν εκλογικές συμπλεύσεις, η Αθήνα προετοιμάζεται για κρίσιμη Σύνοδο στο ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου στην Άγκυρα, με στόχο να προβάλει τον ρόλο των διευκολύνσεων που παρέχει στις ΗΠΑ, να τονίσει τον παραλογισμό του τουρκικού casus belli και να καταστήσει σαφές ότι η Τουρκία δεν μπορεί να μετάσχει στην ευρωπαϊκή άμυνα όσο συνεχίζει επιθετική στάση.
Αυτό είναι πολιτική με βάρος. Δεν είναι σύνθημα. Δεν είναι αφίσα. Δεν είναι «να ενωθούμε και βλέπουμε». Είναι εθνική γραμμή σε δύσκολο περιβάλλον. Και εκεί κρίνεται η σοβαρότητα μιας κυβέρνησης: στο αν έχει καθαρή θέση πριν από τη σύνοδο, όχι στο αν βρίσκει πρόθυμους συμμάχους μετά την κάλπη.
Ναι, υπάρχουν προβλήματα. Αλλά λύνονται με δουλειά, όχι με θέατρο
Ας μην κρυβόμαστε. Η καθημερινότητα έχει δυσκολίες. Το ΕΣΥ πιέζεται. Οι αναμονές, τα ράντζα, οι ελλείψεις και οι αντοχές του συστήματος είναι πραγματικά ζητήματα, όχι επικοινωνιακές λεπτομέρειες. Όποιος τα υποτιμά κάνει λάθος. Όμως άλλο η κριτική και άλλο ο λαϊκισμός.
Στο υλικό της ημέρας υπάρχει η αντιπαράθεση του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη με πολιτευτή του ΠΑΣΟΚ για την αναμονή στο Αττικόν και τα ράντζα, με τον υπουργό να σχολιάζει αιχμηρά ότι «αφήνουμε τους λαϊκιστές να εξευτελίζονται». Υπάρχει επίσης το περιστατικό με σοβαρά τραυματισμένο Τούρκο πολίτη στη Λέρο, ο οποίος μεταφέρθηκε άμεσα για φροντίδα στο ΕΣΥ, και η δημοσιοποίηση του «ευχαριστώ» του γιου του προς τα νοσοκομεία Λέρου και Ρόδου.
Τι δείχνουν αυτά; Όχι ότι το ΕΣΥ έγινε ξαφνικά τέλειο. Κανείς σοβαρός δεν το λέει. Δείχνουν όμως ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη από το αντιπολιτευτικό στιγμιότυπο. Ένα σύστημα μπορεί να έχει παθογένειες και ταυτόχρονα να σώζει ανθρώπους. Μπορεί να χρειάζεται βελτίωση και ταυτόχρονα να αξίζει υπεράσπιση. Η διαφορά ανάμεσα στην κυβερνητική ευθύνη και τον εύκολο λαϊκισμό είναι ακριβώς αυτή: ο ένας πρέπει να διορθώσει, ο άλλος αρκείται να καταγγείλει.
Κράτος σημαίνει και σύγκρουση με την παρανομία
Το ίδιο ισχύει και στην οικονομία. Η είδηση για το νέο κόλπο με αδήλωτα POS από τη Βουλγαρία, που έχει προκαλέσει συναγερμό στην ΑΑΔΕ, περιγράφει ένα μοντέλο φοροδιαφυγής όπου οι συναλλαγές φαίνονται κανονικές στον πελάτη, αλλά τα χρήματα καταλήγουν στο εξωτερικό και δεν καταγράφονται στα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ.
Αυτό είναι το πεδίο όπου μετριέται η έννοια του σύγχρονου κράτους. Όχι στα μεγάλα λόγια περί δικαιοσύνης γενικώς, αλλά στην ικανότητα να εντοπίζεις νέες μεθόδους φοροδιαφυγής, να κλείνεις τρύπες, να προστατεύεις τον έντιμο επαγγελματία και τον φορολογούμενο. Η φοροδιαφυγή δεν είναι αφηρημένο κακό. Είναι λιγότεροι πόροι για υγεία, παιδεία, ασφάλεια, κοινωνική πολιτική.
Και εδώ η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Από τη μία, μια κυβέρνηση που βρίσκεται αντιμέτωπη με πραγματικά τεχνικά προβλήματα εφαρμογής πολιτικής. Από την άλλη, μια αντιπολιτευτική συζήτηση που περιστρέφεται γύρω από το αν το ΠΑΣΟΚ θα συμπλεύσει με τον Τσίπρα και υπό ποιον αρχηγό. Ο πολίτης μπορεί να κρίνει τι τον αφορά περισσότερο.
Η χώρα κινείται, η αντιπολίτευση ψάχνει σχήμα
Στο ίδιο ενημερωτικό υλικό καταγράφονται και οικονομικές ειδήσεις με σημασία: πέντε νέα πεντάστερα ξενοδοχεία στην Ελλάδα, διεθνή luxury brands που επιλέγουν τη χώρα για πρώτη φορά, αλλά και η εξαγορά της Νιτσιάκος από τον Ουκρανό επιχειρηματία Γιούρι Κοσιούκ, μέσω της MHP, με συμφωνία για το 70% και προοπτική πλήρους εξαγοράς.
Κάθε επένδυση έχει τις δικές της παραμέτρους και πρέπει να αξιολογείται σοβαρά. Όμως η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται στον χάρτη διεθνών επιχειρηματικών αποφάσεων. Αυτό δεν συμβαίνει σε χώρες που εκπέμπουν αστάθεια, αμφιθυμία και θεσμική ανασφάλεια. Συμβαίνει όταν υπάρχει αίσθηση κατεύθυνσης.
Και εκεί επιστρέφουμε στο πολιτικό δίλημμα. Η Νέα Δημοκρατία μπορεί και πρέπει να κρίνεται αυστηρά για λάθη, καθυστερήσεις, αστοχίες. Αλλά κρίνεται πάνω σε έργο, αποφάσεις, ευθύνες. Η απέναντι πλευρά ζητά να κριθεί πάνω σε μια υπόσχεση συνεννόησης, χωρίς να έχει απαντήσει επαρκώς στο βασικό: συνεννόηση για ποιο σχέδιο;
Η χώρα δεν χρειάζεται ένα νέο επεισόδιο πολιτικής συγκόλλησης. Χρειάζεται σταθερότητα, διοίκηση, αποφάσεις και καθαρή ευθύνη. Όποιος θέλει να κυβερνήσει, ας παρουσιάσει κυβέρνηση, πρόγραμμα και γραμμή. Όχι σχήμα δεύτερου γύρου με αρχηγό υπό διαπραγμάτευση.
Γιατί στο τέλος, η κάλπη δεν ρωτά μόνο ποιον θέλεις να φύγει. Ρωτά ποιον εμπιστεύεσαι να κρατήσει το τιμόνι όταν τα εύκολα συνθήματα τελειώσουν.
