Υπάρχει ένα παράδοξο στην ελληνική πολιτική σκηνή: όλοι δηλώνουν υπέρ της διαφάνειας, μέχρι η διαφάνεια να αρχίσει να ενοχλεί τα έτοιμα συνθήματά τους. Τότε, ξαφνικά, η συζήτηση μετατρέπεται σε θόρυβο. Όχι για το αν ο πολίτης θα έχει καλύτερη πληροφόρηση. Όχι για το αν ο ανταγωνισμός μπορεί να πιέσει τιμές. Αλλά για το πώς θα μηδενιστεί πολιτικά κάθε κυβερνητική πρωτοβουλία, πριν καν δοκιμαστεί στην πράξη.
Αφορμή είναι η αντιπαράθεση γύρω από το PosoKanei. Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι έχει ξεκινήσει «λυσσαλέο πόλεμο», ακόμη και με fake news, υποστηρίζοντας ότι μπροστά στο αντικυβερνητικό της μένος λειτουργεί αυτοκτονικά και παίζει το παιχνίδι όσων δεν θέλουν διαφάνεια και ανταγωνισμό στις τιμές. Είναι βαριά πολιτική κατηγορία. Αλλά αξίζει να εξεταστεί ψύχραιμα: ποιος τελικά κερδίζει όταν κάθε εργαλείο πληροφόρησης του πολίτη βαφτίζεται ύποπτο, ανεπαρκές ή επικοινωνιακό;
Το πρόβλημα των τιμών είναι πραγματικό – και γι’ αυτό χρειάζεται σοβαρότητα
Ας ξεκινήσουμε από το αυτονόητο: οι τιμές πιέζουν τα νοικοκυριά. Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί να παριστάνει ότι η ακρίβεια είναι φαντασίωση ή ότι ο πολίτης δεν μετράει κάθε ευρώ. Στα καύσιμα, για παράδειγμα, οι οδηγοί περιμένουν να περάσει σταδιακά στην αντλία η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών. Το Brent, σύμφωνα με τα στοιχεία της ημέρας, κατέγραψε εβδομαδιαία πτώση 8%, παρότι επέστρεψε πάνω από τα 80 δολάρια. Η αγορά κινείται, οι διεθνείς συνθήκες επηρεάζουν, η Μέση Ανατολή παραμένει παράγοντας αβεβαιότητας.
Αυτά δεν λύνονται με μαγικά ραβδιά. Λύνονται με πολιτικές που αυξάνουν την πληροφόρηση, ενισχύουν τον ανταγωνισμό, περιορίζουν τα περιθώρια αυθαιρεσίας και βάζουν κανόνες εκεί όπου υπήρχαν γκρίζες ζώνες. Δεν αρκεί ένα site, δεν αρκεί μια πλατφόρμα, δεν αρκεί μια ανακοίνωση. Αλλά είναι προτιμότερο να χτίζεις εργαλεία παρά να μοιράζεις καταγγελίες με το κιλό.
Η αντιπολίτευση θέλει οργή χωρίς λύση
Το πιο εύκολο πολιτικό προϊόν στην Ελλάδα είναι η οργή. Δεν χρειάζεται σχέδιο, δεν χρειάζεται κοστολόγηση, δεν χρειάζεται εφαρμογή. Αρκεί να πεις ότι «όλα πάνε λάθος» και να περιμένεις το χειροκρότημα όσων έχουν δίκαιη αγανάκτηση. Μόνο που η αγανάκτηση των πολιτών δεν είναι καύσιμο για κομματικά βίντεο. Είναι πραγματικό κοινωνικό ζήτημα.
Εδώ βρίσκεται η διαφορά. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας κρίνεται – και πρέπει να κρίνεται αυστηρά – για το αν παράγει μετρήσιμες λύσεις. Η αντιπολίτευση, όμως, δεν μπορεί να ζητάει διαφάνεια τη Δευτέρα και να πυροβολεί κάθε εργαλείο διαφάνειας την Τρίτη. Δεν μπορεί να καταγγέλλει την αγορά ως αδιαφανή και όταν εμφανίζεται μια πρωτοβουλία που επιχειρεί να δώσει εικόνα στον καταναλωτή, να την αντιμετωπίζει σαν απειλή.
Αν το PosoKanei έχει αδυναμίες, να ειπωθούν συγκεκριμένα. Αν χρειάζεται βελτίωση, να προταθεί. Αν υπάρχει τεχνικό πρόβλημα, να διορθωθεί. Αυτή είναι αντιπολίτευση ευθύνης. Το «όχι σε όλα» δεν είναι πολιτική· είναι συνήθεια. Και η χώρα έχει πληρώσει ακριβά τις πολιτικές συνήθειες που μεταμφιέζονται σε πρόγραμμα.
Το ντέρμπι της δεύτερης θέσης και η ουσία της διακυβέρνησης
Την ίδια στιγμή, η πολιτική συζήτηση μοιάζει συχνά εγκλωβισμένη σε ένα παιχνίδι εντυπώσεων. Ο Θάνος Πλεύρης σχολίασε σκωπτικά ότι ο Αλέξης Τσίπρας μιλά για ντέρμπι, ο Νίκος Ανδρουλάκης για νίκη, η Μαρία Καρυστιανού για αυτοδυναμία, και διερωτήθηκε τι να πει η Νέα Δημοκρατία με τέτοια ποσοστά στις δημοσκοπήσεις. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι το ντέρμπι στις εκλογές θα είναι μεταξύ Τσίπρα και Ανδρουλάκη, όπως στα πρωταθλήματα όπου έχει ξεκαθαρίσει η πρώτη θέση και μένει η μάχη για τη δεύτερη.
Προφανώς, οι εκλογές δεν κερδίζονται με ατάκες. Ούτε οι δημοσκοπήσεις κυβερνούν. Όμως η εικόνα έχει πολιτική σημασία: ένα κομμάτι της αντιπολίτευσης μοιάζει περισσότερο απασχολημένο με το ποιος θα ηγηθεί του αντι-ΝΔ χώρου παρά με το τι ακριβώς θα έκανε αν κυβερνούσε. Άλλος μιλά για ντέρμπι, άλλος για νίκη, άλλος για αυτοδυναμία. Ωραία. Με ποιο σχέδιο; Με ποιους κανόνες; Με ποια διοικητική ικανότητα; Με ποια απάντηση στις τιμές, στα καύσιμα, στις επενδύσεις, στην καθημερινότητα;
Η διακυβέρνηση δεν είναι τηλεοπτικό πάνελ. Είναι αποφάσεις, εφαρμογή, έλεγχοι, προθεσμίες, έργα, διαπραγμάτευση στην Ευρώπη, διαχείριση κρίσεων. Την ώρα που στη Σύνοδο Κορυφής διεξάγεται σκληρή διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και την ένταξη της Ουκρανίας, με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή επίσης στην ατζέντα, η Ελλάδα χρειάζεται κυβέρνηση που βρίσκεται στο τραπέζι. Όχι πολιτικές δυνάμεις που στήνουν εσωτερικά ντέρμπι για την αντιπολιτευτική πρωτοκαθεδρία.
Κράτος που βάζει κανόνες, όχι κράτος που κάνει τα στραβά μάτια
Η ίδια λογική φαίνεται και σε πιο «πεζά» ζητήματα, που όμως δείχνουν τι σημαίνει κράτος. Το φαινόμενο των αυτοκινήτων με ξένες πινακίδες, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, με κίνητρο την αποφυγή του Τέλους Ταξινόμησης, των τελών κυκλοφορίας και της ασφάλισης. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι το κλείσιμο του ματιού. Όποιος πληρώνει κανονικά δεν είναι κορόιδο. Όποιος παρακάμπτει συστηματικά τους κανόνες δεν μπορεί να επιβραβεύεται.
Το ίδιο και με την απογραφή των ανελκυστήρων: 286.324 έχουν καταγραφεί έναντι εκτιμώμενου συνόλου 310.000, με την προθεσμία να λήγει στις 30 Ιουνίου και χωρίς δυνατότητα νέας παράτασης. Μπορεί να μη γίνεται πρωτοσέλιδο πολιτικής αντιπαράθεσης. Αλλά είναι ακριβώς αυτά τα θέματα που δείχνουν αν το κράτος λειτουργεί με καταγραφή, έλεγχο και ευθύνη ή αν συνεχίζει την παλιά ελληνική πρακτική του «έλα μωρέ».
Και επειδή η πολιτική δεν είναι μόνο οικονομία, υπάρχει και η εικόνα ενός Παρθενώνα ελεύθερου από σκαλωσιές στη δυτική όψη μετά από 220 χρόνια, όπως ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, αποδίδοντας το επίτευγμα στην υπηρεσία συντήρησης μνημείων Ακροπόλεως, στους επιστήμονες και στους τεχνίτες. Υπάρχουν επίσης λιμενικά έργα σε Ναύπακτο, Μεσολόγγι και Αστακό, με τον Βασίλη Κικίλια να μιλά για επένδυση σε λιμάνια, ναυτιλία και τοπικές οικονομίες. Αυτά δεν είναι συνθήματα. Είναι πεδία πολιτικής.
Η πραγματική επιλογή
Η Νέα Δημοκρατία δεν είναι υπεράνω κριτικής. Καμία κυβέρνηση δεν είναι. Υπάρχουν καθυστερήσεις, υπάρχουν πιέσεις, υπάρχουν πολίτες που δικαίως ζητούν περισσότερα και γρηγορότερα. Η διαφορά είναι αν η απάντηση στα προβλήματα θα είναι περισσότερη οργάνωση ή περισσότερη φασαρία.
Στο PosoKanei, στα καύσιμα, στους ελέγχους, στα έργα, στην Ευρώπη, το πραγματικό ερώτημα είναι απλό: θέλουμε πολιτική που χτίζει εργαλεία, διορθώνει ατέλειες και λογοδοτεί ή πολιτική που περιμένει το επόμενο κύμα δυσαρέσκειας για να το καβαλήσει;
Η αντιπολίτευση έχει δικαίωμα να επιτίθεται. Αλλά έχει και υποχρέωση να λέει τι προτείνει. Γιατί η χώρα δεν κυβερνιέται με ειρωνείες, ούτε με ντέρμπι δεύτερης θέσης. Κυβερνιέται με σχέδιο. Και όποιος ενοχλείται από τη διαφάνεια, ας εξηγήσει πρώτα γιατί προτιμά το σκοτάδι.
