Η οφθαλμαπάτη του Θησείου: Όταν η σκηνοθεσία βαφτίζει τη «λαοθάλασσα»

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στην πολιτική επικοινωνία για να καταλάβει τι παίχτηκε σήμερα το βράδυ στο Θησείο. Χρειάζεται απλώς να ξέρει βασική γεωμετρία και να μην τσιμπάει στα τηλεοπτικά κόλπα. Για ακόμα μια φορά, γίναμε μάρτυρες της κλασικής, χιλιοπαιγμένης συνταγής: «διαλέγω ένα στενό, γραφικό σοκάκι, στριμώχνω μερικές χιλιάδες ανθρώπους, σηκώνω το drone στην κατάλληλη γωνία και βαφτίζω το highlight της σεζόν ως “λαοθάλασσα που σείει την Αθήνα”».

Η επιλογή του πεζόδρομου της Αποστόλου Παύλου δεν έγινε, φυσικά, για την ομορφιά της Ακρόπολης στο φόντο. Έγινε γιατί το συγκεκριμένο σημείο είναι ένα από τα πιο βολικά επικοινωνιακά «κλουβιά» της πρωτεύουσας.

Η Ψυχρή Αριθμητική της «Λαοθάλασσας»

Όσο κι αν οι επικοινωνιολόγοι επιστρατεύουν ποιητικές εκφράσεις, η χωρητικότητα των ανοιχτών χώρων υπακούει σε αυστηρούς κανόνες μαθηματικών και γεωμετρίας. Αν εφαρμόσουμε τη διεθνή μέθοδο Jacobs για την εκτίμηση πλήθους, τα προεκλογικά παραμύθια καταρρέουν:

• Τα γεωμετρικά όρια του χώρου: Ο πεζόδρομος στο ύψος της πλατείας, μαζί με το πλάτωμα της εξέδρας, έχει ωφέλιμο πλάτος που δεν ξεπερνά τα 25-30 μέτρα. Το ορατό βάθος του πλήθους, από την κυκλική σκηνή μέχρι το σημείο που το πλάνο αρχίζει να «σβήνει» στο σκοτάδι, είναι περίπου 60 με 70 μέτρα.

• Το εμβαδόν της «σκηνογραφίας»: Ολόκληρη η επιφάνεια που βλέπουμε γεμάτη στην οθόνη μας μεταφράζεται σε περίπου 1.500 έως το πολύ 1.800 τετραγωνικά μέτρα.

• Η πραγματική πυκνότητα ανά τ.μ.: Ακόμα και στο πιο πυκνό σημείο, ακριβώς μπροστά από την εξέδρα, όπου ο κόσμος στέκεται «ώμο με ώμο», η μέγιστη δυνατή πυκνότητα είναι 3 άτομα ανά τ.μ. (για να φτάσουμε τα 4 πρέπει να μιλάμε για συνθήκες επικίνδυνου συνωστισμού σε συναυλία, κάτι που προφανώς δεν συμβαίνει εδώ). Στην περιφέρεια, η πυκνότητα πέφτει γρήγορα στο 1-2 άτομα ανά τ.μ.

Κάνοντας τον πολλαπλασιασμό, η πραγματικότητα του κάδρου αποκαλύπτεται αμείλικτη:

Με απλά λόγια, το «πλήθος» που βλέπουμε μαζεμένο στην οθόνη ζήτημα είναι αν αγγίζει τις 4.000 άτομα. Αυτή είναι η χωρητικότητα του χώρου που επιστρατεύτηκε.

Τα Σκηνοθετικά Τρικ της Εξέδρας

Όταν ολόκληρος ο πολιτικός σχεδιασμός εξαντλείται στο πώς θα «φανεί» γεμάτο το κάδρο, επιστρατεύονται συγκεκριμένα τεχνικά τεχνάσματα:

1. Η Κυκλική Εξέδρα (Center Stage): Τοποθετώντας τον ομιλητή στο κέντρο και όχι στην άκρη του χώρου, αναγκάζεις το κοινό να κυκλώσει τη σκηνή. Αυτό δημιουργεί αυτόματα ένα συμπαγές, «πνιγμένο» από κόσμο πρώτο πλάνο από όποια γωνία κι αν τραβήξει η κάμερα.

2. Το «Κούρεμα» του Κάδρου: Η λήψη από το drone είναι προσεκτικά περιορισμένη. Κοιτάζει από ψηλά αλλά με τέτοια κλίση ώστε να μη φαίνονται οι άδειες γωνίες, τα δέντρα στα δεξιά όπου ο κόσμος απλώς κάνει τη βόλτα του, ή οι καφετέριες όπου οι θαμώνες απολαμβάνουν το ποτό τους αδιάφορα.

3. Η Οφθαλμαπάτη του Φωτισμού: Ο έντονος φωτισμός πάνω στην εξέδρα και το άσπρο φόντο της σκηνής δημιουργούν μια έντονη αντίθεση με το σκοτάδι του περιβάλλοντος χώρου, κάνοντας τις σιλουέτες στο βάθος να μοιάζουν με μια ενιαία, αδιαπέραστη μάζα.

Είναι τουλάχιστον ειρωνικό να επιχειρείται η επιστροφή σε λογικές των ’80s με όρους lifestyle και Instagram. Το visual storytelling λειτούργησε άψογα για τα social media και τα δελτία ειδήσεων των 20 λεπτών. Όμως η πραγματικότητα της αριθμητικής δεν κρύβεται πίσω από τα φίλτρα των drones.

Όταν η ουσία απουσιάζει, τη θέση της παίρνει η σκηνοθεσία. Μόνο που οι πολίτες έχουν πλέον εκπαιδευτεί και διαθέτουν την κοινή λογική για να ξεχωρίζουν ένα πραγματικό πολιτικό ρεύμα από ένα καλοστημένο τηλεοπτικό σόου.